Lieve teddybeer

COLUMN DELFTSE POST - 2 MEI 2012

Mijn vrouw vindt Jan-Kees de Jager een knuffelbeer. Ze zou onze minister van Financiën wel in zijn wangen willen knijpen. Gisteren deed ze voor hoe ze dat voor ogen had: de duim en wijsvinger van beide handen bewogen zich naar elkaar toe en van elkaar af. Ze maakten ook een draaiende beweging. Wat zou ze Jan-Kees graag als schoonzoon hebben! Elke zaterdag zou ze lekkernijen voor hem kokkerellen. En hij maar smullen. ‘Wil je nog wat hebben, Keesje?’ Hij knikt en tilt met een blij gezicht zijn bord omhoog. ‘En daarna het toetje?’ vraagt hij verwachtingsvol.

Ik ben een beetje jaloers op Jan-Kees. Mijn vrouw noemt me nooit een knuffelbeer. Wel een hork. Of soms: ‘professor, meester, ingenieur De Jong, hoogleraar in de Alleskunde.’ Het heeft jaren geduurd voordat ik snapte dat dit helemaal geen compliment was. Ik breng wel eens wat bezwaren tegen Jan-Kees ter berde: dat hij waggelt en broeken op hoog water draagt. Ze zijn flauw en onder de gordel. Bovendien dragen ze alleen maar bij aan zijn status als lief beertje. Het is toch schattig, dat waggelen? Hij was de spits van FC Rechts, probeer ik dan, en nu van FC Kunduz, en straks wellicht van FC Opportunisme. Die ons laat bloeden voor het wanbeleid van de banken en de Europese bureaucratie.

Maar nee, hij blijft haar teddybeer. Jan-Kees roept haar moedergevoelens op. Verdraaid, hoorde ik haar laatst voor de televisie mompelen, zijn das zit scheef! Het liefst was ze de tv ingekropen om hoogst persoonlijk het kledingstuk weer op zijn plek te strikken.

Lezing over huiveringwekkende onderwijswereld

Diploma’s zonder waarde, onderwijsbestuurders die meer verdienen dan de minister-president, leerlingen die niets leren. Is het echt zo slecht gesteld met het onderwijs? Op zondag 22 april spreken cultuurfilosoof Ad Verbrugge, voorzitter van Beter Onderwijs Nederland (BON), en Marcel de Jong, schrijver van de roman ‘Geen les meer’ over ‘de huiveringwekkende onderwijswereld ... werkelijkheid of fictie?’ De lezing begint om 14.00 uur in boekhandel Huyser te Delft.

Bijna dagelijks staan er allerlei tragische verhalen over het Nederlands onderwijs in de krant. Ouders kunnen erover meepraten. Roosters die niet kloppen, lessen die uitvallen en lesmateriaal dat niet in orde is, het is bijna dagelijkse kost voor veel huisgezinnen.

BON heeft besloten de ergste misstanden samen te brengen in het boek ‘De Onderwijsbubbel’. Het boek toont volgens BON-voorzitter en cultuurfilosoof Ad Verbrugge een huiveringwekkend beeld van de onderwijswereld. Er staan leraren voor de klas die niet goed zijn opgeleid. Er is sprake van een bureaucratische bestuurscultuur in het onderwijs die niet zomaar ongedaan gemaakt kan worden. En in de grootschaligheid van onderwijsinstellingen verdrinken de leerlingen die juist gebaat zijn bij kleinschaligheid.

De roman 'Geen les meer’ van Delftenaar Marcel de Jong beschrijft een fictieve onderwijsinstelling waarin managementcultuur, grootschaligheid en van boven opgelegde onderwijsvernieuwingen de boventoon voeren. Het is een roman, dus fictie. Maar het is bijzonder dat alle lezers het boek akelig veel op de werkelijkheid vinden lijken. Blijkbaar raakt het een gevoelige snaar bij iedereen die met het onderwijs te maken heeft.

Marcel de Jong en Ad Verbrugge interviewen elkaar over ‘De Onderwijsbubbel’ en ‘Geen les meer’. Daarnaast geven ze hun mening over de ontwikkelingen in het Nederlands onderwijs. Concrete ervaringen van docenten en studenten vormen de basis van het gesprek.

Het publiek krijgt uitgebreid de kans om vragen te stellen of met de sprekers in gesprek te gaan. Na afloop kunnen de bezoekers een gesigneerd exemplaar kopen van ‘De Onderwijsbubbel’ en ‘Geen les meer’.

De huiveringwekkende wereld van het onderwijs … werkelijkheid of fictie?

Zondag 22 april

14.00 uur

Boekhandel Huyser

Choorstraat 1 - Delft

Lezing Ad Verbrugge en Marcel de Jong

Op zondag 22 april geven Ad Verbrugge, voorzitter van Beter Onderwijs Nederland (BON), en ik een gezamenlijke lezing over de hedendaagse ontwikkelingen in het onderwijs. Het boek ‘De Onderwijsbubbel’ van BON en mijn roman ‘Geen les meer’ staan uiteraard centraal. Interessant voor iedereen die het onderwijs een goed hart toedraagt!

De ‘Onderwijsbubbel’ toont volgens BON een huiveringwekkend beeld van de hedendaagse onderwijswereld. De roman 'Geen les meer’ beschrijft een fictieve onderwijsinstelling waarin managementcultuur, grootschaligheid en van boven opgelegde onderwijsvernieuwingen de boventoon voeren. Het is een roman, dus fictie. Maar hoe komt het toch dat alle lezers het boek zo akelig veel op de werkelijkheid vinden lijken?
Binnenkort volgt er meer informatie. 

Maar noteer alvast in je agenda:


De huiveringwekkende onderwijswereld ...werkelijkheid en fictie
Ad Verbrugge en Marcel de Jong 
Zondag 23 april  14.00 – 15.00 uur
Boekhandel Huyser Choorstraat 1 te Delft. 

Column Delftse Post: Ferry Mingelen

Eindelijk een bewonderend betoog over Ferry Mingelen! Wist u dat ik hem al op mijn vijftiende wilde opvolgen? Dat was in 1980...

Profiel: roman houdt lezer een spiegel voor

In Profiel, het vakblad voor mbo-professionals, is een uitgebreid artikel over mijn roman 'Geen les meer' verschenen. Het boek houdt de lezer een spiegel voor, stelt het blad: 'Alleen maar kritiek geven op het onderwijs is te makkelijk.'

Het artikel is een weergave van een lang interview met mij door Bianca Hendriks. Ze noemt het boek satirisch en stelt dat iedereen die het mbo kent, 'genoeg zaken tegenkomt die een grimlach of glimlach teweeg brengen. Falende administratiesystemen, niet werkende tourniquets, managementtaal, dure consultants .. en suffe managers: het zit allemaal in het boek.'

De interviewster was kritisch. Het boek biedt volgens haar geen alternatief voor alle misstanden die in het boek beschreven worden. Maar dat was mijn doel ook niet. Ik wil de lezer bewust maken van zijn eigen houding. Wat doet de lezer eigenlijk zelf om het onderwijs te verbeteren?
Wil je het artikel lezen? Klik dan HIER.

Schooljournaal: somber boek over mbo

'Een somber boek over het mbo', zo noemt het blad Schooljournaal van de CNV de roman Geen les meer. 'Geen vrolijk verhaal, zeker nu de schrijver door alle reacties bevestigd krijgt dat hij met deze roman de werkelijkheid beschreven heeft.' Niet helemaal waar: het boek is fictie. De werkelijkheid is weliswaar mijn inspiratiebron geweest, maar een weerslag van de waarheid is het zeker niet. Dat lezers hun eigen school in het boek herkennen, maakt mij verdrietig. Ik gun niemand een school als het fictieve ROC Holland.

Het interview dat Ciska de Graaff met me had, vond plaats op 21 december, een dag waarop scholieren demonstreerden tegen de ophokuren. Ook in mijn boek komen de studenten in opstand. Ze willen weer les. Er is een opmerkelijke overeenkomst tussen de echte staking en de fictieve opstand in mijn roman: in beide gevallen krijgen de studenten niet hun zin. De ophokuren komen er, in mijn roman handhaaft de school het principe dat er geen les meer gegeven wordt.

Goed, de studenten komen in actie. Het is zoiets als patiënten van een ziekenhuis die in actie komen, de cliënten van een advocatenkantoor, de klanten van Albert Heijn. Nogal surrealistisch, lijkt me zo. Maar wat doen de docenten? De mensen die in kranten en tijdschriften immer kritiek uiten over alle onderwijsvernieuwingen? Niets, althans niet in mijn boek. Ze doden idealen met cynisme of vervallen in een wanhopig makende lethargie. En dat terwijl de wereld in de roman zo tragisch is. In het artikel beschrijft Ciska de Graaff, deze werkelijkheid als: 'te veel managers en externe consultants, grootschaligheid, ver doorgevoerde onderwijsvernieuwingen, minder tot geen kennisoverdracht mee, doorgeschoten zelfstandigheid van studenten.' Heeft de lezer in het begin van het boek nog sympathie voor de criticasters van het nieuwe leren, na een tijdje slaat dit om in irritatie over hun apathie. In het interview zeg ik daarover: 'Ze doen niets, ze zijn apathisch, star en cynisch, ze graven zich in in hun eigen waarheid. Jammer: ik denk dat docenten namelijk de sleutel tot de oplossing hebben. Daar zit de kennis van het vak, de relatie met de leerlingen. Geef de macht terug aan de vakkracht. Ik kan me voorstellen dat de hoofdpersoon in mijn roman heel verdrietig wordt van al die consultancybureaus die voor kapitale bedragen het onderwijs verbeteren.'

Aan het einde van het interview merkt de interviewster op dat er in het boek een Minister van Onderwijs voorkomt met een arbeidsverleden als verpleegster. Een treffende gelijkenis met Marja van Bijsterveldt, vindt ze. Wat ik zou doen als ik minister was? Een leuke vraag. Ik fantaseer: 'ik zou de grootschaligheid afschaffen en  de scholen dwingen meer geld te besteden aan het directe docent-leerling contact.' Mijn andere fantasieën staan in het artikel in het Schooljournaal.

Film met interview over 'Geen les meer'

In deze multimediale tijd zoeken ook woorden naar andere middelen dan papier. Daarom nu een filmpje over Geen les meer. Nadia Jane Bristoll, actrice en presentatrice, was zo vriendelijk mij aan de tand te voelen over mijn laatste roman.

Het gesprek gaat over de aanleiding van het boek, de thematiek en de reacties van lezers. Uiteraard lees ik ook wat voor uit de roman.